Lew Karsawin
Noctes Petropolitanae. Noc czwarta
2012-03-14
1. Znowu cicha, mroźna, księżycowa noc. Nieliczni przechodnie idą ostrożnie. Na ulicy na pewno słychać chrzęst śniegu pod ich butami. Nie ma szumnej dziennej krzątaniny, katedra straciła swój niepokój, obrysowana księżycem. Wszędzie długie nieliczne cienie wraz z bladym światłem, powoli pełzającym po podłodze przede mną. Życie ucichło, ale wszystko żyje innym, księżycowym życiem, wzywającym do siebie i niedostępnym. Na duszy niezrozumiały smutek. Rodzą się wątpliwości, dręczące, nie do rozwiązania…

Jeśli jest prawdą, o Miłości, że najwyższym twoim przejawem na ziemi jest miłość tych, którzy ledwo są związani ze światem, miłość „ludzi poświaty księżycowej”, to jaki jest sens mojej miłości? Dlaczego jestem skazany przez ciebie na coś niższego i gorszego, z czym nie chcę się pogodzić jako z niższym? Jakaż wtedy jest wartość wszystkiego, co ja kocham, i do czego dążę, aby w tobie stać się wiecznym? Przecież twoje szczyty nie są tutaj. Są one pokryte wiecznymi śniegami, białymi o obojętnymi, jaśniejącymi zimnymi promieniami, owiane wiecznym chłodem. Jeśli ty wzywasz ze świata, to dlaczego zmusiłaś mnie, żebym szukał ciebie w świecie? Przemija postać tego świata[1], przeminę wraz z nim także i ja. Co się stanie z moją ukochaną? – Tam, w przyszłości nie będzie ona taką, jaką ją kocham, tam jej nie rozpoznam. Nie chcę wieczności bez niej!

Powiedzą mi „ludzie poświaty księżycowej”: Ty nie kochasz ukochaną, a siebie samego. Ty nie znasz Miłości, równej ku wszystkim, doskonałej. – Nie, siebie samego nie należy kochać. Co znaczy kochać siebie? – Kochać swoje przyjemności? – Przecież te przyjemności nie są możliwe bez tego, kto je wywołuje, nawet najniższe z nich koniecznie zakładają coś zewnętrznego w stosunku do mnie, choćby moje ciało, różne ode mnie. Ciało moje nie jest mną samym, ono powinno być różne ode mnie, abym mógł się nim rozkoszować. Nie mogę dążyć do rozkoszy, jeśli poza mną nie ma niczego, zdolnego dać mi rozkosz, jeśli sama rozkosz już w całości jest we mnie i jest mną. Ona powinna być poza mną, chociaż jestem z nią od początku związany. Nie ma rozkoszy bez miłości, nie ma miłości bez ukochanej. Jeśli najbardziej lubię swój spokój i dążę do niego, to jeszcze nie władam nim i jego prawami, które nie ulegają przedawnieniu. Wtedy przede mną stoi idealny obraz mojego „ja”, które jeszcze nie stało się mną. Tak też dążąc do doskonałości, kocham siebie idealnego, istniejącego już jako idea i uchwyconego przez moją świadomo